მანგანუმი წყალში: რატომ ვერ უმკლავდება მას რკინის ფილტრი

ფილტრის დაყენების შემდეგ ჭაბურღილის წყალი აღარ ყვითლდება, რკინის გემოც გაქრა, მაგრამ თეთრ სანტექნიკაზე მაინც ჩნდება ნაცრისფერი ან შავი ნადები. ასე გამოიყურება ჩვეულებრივ მანგანუმი, რომელმაც რკინაზე გათვლილი სქემა გაიარა. განვიხილოთ, რატომ ხდება ეს და რა უნდა ვიცოდეთ წყლის შესახებ, რომ ავარჩიოთ სქემა, რომელიც სწორედ მანგანუმს აშორებს.

როგორ ვლინდება მანგანუმი

გახსნილი მანგანუმი წყალს არ აფერადებს: ონკანიდან ის შეიძლება გამჭვირვალე მოდიოდეს. პრობლემები მოგვიანებით ჩნდება, როცა მანგანუმი უკვე მილებში, წყლის გამაცხელებელში ან სანტექნიკის ზედაპირზე იჟანგება. ლიტრზე მილიგრამის მეასედებიც კი დროთა განმავლობაში შესამჩნევ კვალს ტოვებს.

ტიპური ნიშნები: ნაცრისფერი და შავი ლაქები კერამიკაზე, ფილასა და საშხაპის მინაზე, მუქი ნალექი დამგროვებელ ავზსა და გამაცხელებელში, წყლის გამუქება დაყოვნების შემდეგ, ლითონის ან მიწის გემო. კარტრიჯები სწრაფად მუქდება, თეთრეულზე რეცხვის შემდეგ ნაცრისფერი ზოლები რჩება.

სახლში ეს უხერხულობაა. სასტუმროში ან კაფეში ეს რეპუტაციის საკითხია: სტუმარი წყლის ქიმიაში არ ერკვევა, ის ლაქებს ხედავს და ნომრის სისუფთავეზე დასკვნას აკეთებს. ასეთი ნიშნების დროს პირველი ნაბიჯი წყლის ანალიზია — როგორ შევუკვეთოთ და წავიკითხოთ ის, აღწერილია სტატიაში წყლის ანალიზის შესახებ.

რატომ არის მანგანუმი რკინაზე რთული

რკინა და მანგანუმი ხშირად ერთად გვხვდება და მათ ხშირად ერთ პრობლემად მიიჩნევენ. ქიმიურად ისინი სხვადასხვაგვარად იქცევიან.

ორვალენტიანი რკინა ჰაერის ჟანგბადით სწრაფად იჟანგება: pH 7-ის ზემოთ პროცესს წუთები სჭირდება. წარმოიქმნება რკინის ჰიდროქსიდის ფანტელები, რომლებსაც ფილტრი იკავებს. ამიტომ სქემა „აერაცია პლუს ფილტრი“ რკინაზე ჩვეულებრივ მუშაობს — ის დეტალურად განხილულია სტატიაში აერაციისა და რკინის მოშორების შესახებ.

გახსნილი მანგანუმი ჰაერის ჟანგბადით ბუნებრივი წყლისთვის ჩვეულებრივ pH 6,5–7,5-ზე ძალიან ნელა იჟანგება. შესამჩნევი სიჩქარე მხოლოდ pH 9-ის ზემოთ ჩნდება, ასეთი pH-ის მქონე წყალი კი საყოფაცხოვრებო გამოყენებისთვის აღარ ვარგა. ამიტომ აერაციის შემდეგ მანგანუმი ძირითადად გახსნილი რჩება და ფილტრში გადის: ფილტრი ვერ დაიჭერს იმას, რაც ჯერ უხსნად ფორმაში არ გადასულა.

მანგანუმის ნალექად გადაყვანის სამი გზა

ნებისმიერ სქემას ერთი ამოცანა აქვს: გახსნილი მანგანუმი დაჟანგოს უხსნად მანგანუმის დიოქსიდამდე და დაიჭიროს ფილტრის ჩატვირთვაზე. ამას სამი გზით აკეთებენ, რომლებსაც ხშირად აერთიანებენ.

კატალიზური ჩატვირთვა. მარცვლები მანგანუმის დიოქსიდის ფენითაა დაფარული და ეს ფენა თავად აჩქარებს დაჟანგვას: გახსნილი მანგანუმი ზედაპირზე ჯდება და იქვე იჟანგება. ჩატვირთვა ჩვეულებრივ pH 6,5-დან და ზემოთ მუშაობს, pH-ის 7,5–8-მდე ზრდისას კი ეფექტურობა იზრდება. ფენას წყალში ჟანგბადი ან დამჟანგავი სჭირდება, წინააღმდეგ შემთხვევაში კატალიზური ზედაპირი თანდათან იფიტება.

დამჟანგავის დოზირება. ნატრიუმის ჰიპოქლორიტი ან კალიუმის პერმანგანატი მანგანუმს საათების ნაცვლად წუთებში ჟანგავს. ამისთვის საჭიროა დოზირების სადგური და კონტაქტის დრო ფილტრამდე — ავზი ან მილის მონაკვეთი. დოზას ანალიზით ითვლიან: დამჟანგავი რკინაზე, გოგირდწყალბადსა და ორგანიკაზეც იხარჯება. დამჟანგავის ნაკლებობა მანგანუმს წყალში დატოვებს, პერმანგანატის სიჭარბე წყალს ვარდისფრად შეღებავს, ქლორის სიჭარბე კი ფილტრის შემდეგ ნახშირის საფეხურს მოითხოვს.

pH-ის კორექცია. თუ საწყისი წყალი მჟავეა, pH-ს ტუტის დოზირებით ან მაკორექტირებელ ჩატვირთვაში ფილტრაციით ზრდიან. pH-ის გაზრდა გაანგარიშების გარეშე არ შეიძლება: ხისტ წყალში ეს დააჩქარებს კარბონატების, ანუ ნადების, გამოყოფას გამაცხელებელსა და ჩატვირთვაზე. კორექციამდე ამოწმებენ სიხისტეს, ტუტიანობას და იმას, რაც ფილტრის შემდეგ დგას, განსაკუთრებით თუ შემდეგ უკუოსმოსი მოდის.

რატომ წყვეტს ფილტრი მანგანუმის მოშორებას

თუ სისტემა უკვე დაყენებულია, მანგანუმი კი დარჩა, მთელი მოწყობილობის შეცვლა ჩვეულებრივ საჭირო არ არის. ჯერ მიზეზს ეძებენ. ტიპური მიზეზები სიხშირის მიხედვით:

სქემა მხოლოდ რკინაზეა გათვლილი. აერაციის სვეტი და ფილტრი ინერტული ჩატვირთვით: რკინა მიდის, მანგანუმი გადის. გამოსავალია კატალიზური ჩატვირთვა ან დამჟანგავი.

ფილტრაციის სიჩქარე ძალიან მაღალია. კატალიზური ჩატვირთვებისთვის სამუშაო სიჩქარე ჩვეულებრივ 5–10 მ/სთ-ია. თუ სვეტი საშუალო ხარჯით არის შერჩეული, დილის პიკზე სიჩქარე იზრდება, კონტაქტის დრო მცირდება და მანგანუმის ნაწილი გადის. სასტუმროებისა და რამდენიმე სააბაზანოიანი სახლებისთვის სვეტს პიკური ხარჯით ითვლიან.

ჩატვირთვა ცუდად ირეცხება. დაჟანგული რკინა და მანგანუმი ფენაში გროვდება. ინტენსიური უკურეცხვის გარეშე ჩატვირთვა იტკეპნება, წნევის ვარდნა იზრდება, ფენაში არხები წარმოიქმნება, რომლებითაც წყალი მარცვლებს გვერდს უვლის. კატალიზურ ჩატვირთვებს ჩვეულებრივ 25–35 მ/სთ რეცხვის სიჩქარე სჭირდება — ეს ხშირად მეტია, ვიდრე ჭაბურღილის ტუმბო იძლევა. ტუმბოს წარმადობას რეცხვისთვის ფილტრის ყიდვამდე ამოწმებენ.

დაბალი pH. ჩატვირთვა, რომელიც pH 7,5-ზე კარგად მუშაობს, pH 6,2-ზე მანგანუმს თითქმის ვერ აშორებს.

რკინა მანგანუმზე გაცილებით მეტია. რკინა პირველი იჟანგება და დამჟანგავსა და კატალიზურ ზედაპირს თავისთვის იყენებს. მაღალი რკინის დროს სქემას ორსაფეხურიანს აკეთებენ: ჯერ რკინის მოშორება, შემდეგ ცალკე საფეხური მანგანუმზე.

მანგანუმი ორგანიკასთანაა დაკავშირებული. ფერად წყალში მაღალი დაჟანგვადობით მანგანუმის ნაწილი კომპლექსებშია, რომლებიც ცუდად იჟანგება. აქ საჭიროა უფრო ძლიერი დამჟანგავი, საკონტაქტო ავზი, ზოგჯერ სორბციული საფეხური.

მანგანუმი ოსმოსისა და ულტრაიისფერის წინ

მანგანუმი საშიშია არა მხოლოდ სანტექნიკისთვის. უკუოსმოსის მემბრანაზე დაჟანგვისას ის ნადებს წარმოქმნის, რომელიც წარმადობას ამცირებს და ელემენტების მომსახურების ვადას ამოკლებს. ამიტომ მანგანუმის მოშორება მემბრანის წინ წინასწარი დამუშავების სავალდებულო საფეხურია; დაწვრილებით სტატიაში მემბრანის წინ წინასწარი დამუშავების შესახებ.

ულტრაიისფერი სტერილიზატორიც მგრძნობიარეა მანგანუმისა და რკინის მიმართ: ნადები ნათურის კვარცის გარსაცმზე დასხივების დოზას ამცირებს. ულტრაიისფერს ფილტრების შემდეგ დგამენ, როცა წყალი უკვე გამჭვირვალეა.

რკინიანი და მანგანუმიანი ჭაბურღილისთვის ტიპური თანმიმდევრობა ასე გამოიყურება: მექანიკური ფილტრი, საჭიროებისას აერაცია ან დამჟანგავის დოზირება, საკონტაქტო ავზი, კატალიზური ჩატვირთვის ფილტრი ავტომატურ სარქველზე, შემდეგ დარბილება, ულტრაიისფერი ან უკუოსმოსი — წყლის დანიშნულების მიხედვით. რომელი საფეხურებია საჭირო თქვენთვის, ანალიზი განსაზღვრავს.

შემდეგი ნაბიჯები

შეუკვეთეთ წყლის ანალიზი იმ წერტილიდან, სადაც ის სახლში ან ობიექტზე შედის, ყველა ფილტრამდე. მანგანუმზე სქემის შესარჩევად ოქმში საჭიროა: მანგანუმი, საერთო რკინა, pH, ტუტიანობა, სიხისტე, პერმანგანატული დაჟანგვადობა, ფერიანობა, სიმღვრივე, ამონიუმი და გოგირდწყალბადი. თუ სისტემა უკვე დგას, გააკეთეთ მეორე ანალიზი ფილტრის შემდეგ — ის აჩვენებს, კონკრეტულად რა გადის.

ანალიზს დაურთეთ წყლის პიკური ხარჯი (რამდენი წყალაღების წერტილი მუშაობს ერთდროულად), ტუმბოს წარმადობა, სარეცხი წყლისთვის კანალიზაციის არსებობა და არსებული მოწყობილობის ფოტოები. ამ მონაცემებით შეიძლება ჩატვირთვის ტიპისა და სვეტის დიამეტრის არჩევა და იმის გაგება, საჭიროა თუ არა დამჟანგავი და pH-ის კორექცია. ფილტრები ავტომატურ სარქველებზე შეგროვებულია განყოფილებაში ფილტრაციის დანადგარები, აერაციის სვეტები — განყოფილებაში აერაციის დანადგარები.