წყლის ანალიზი: რა შევუკვეთოთ და როგორ წავიკითხოთ ოქმი

წყალმომზადების შერჩევა ანალიზის ოქმის გარეშე აღჭურვილობის ბრმად გადარჩევაა, შეცდომა კი ჩვეულებრივ მთელი გაწმენდის საფეხურის ფასად ჯდება. ლაბორატორია ფასების სიაში ათეულობით ანალიზს შემოგთავაზებთ და მათი ნახევარი აღჭურვილობის არჩევას საერთოდ არ ეხება. ვნახოთ, რის შეკვეთა არის აუცილებელი, როგორ ავიღოთ სინჯი და მზა ოქმში რა რაზე მოქმედებს.

მინიმალური ნაკრები აღჭურვილობის შესარჩევად

ერთი ანალიზი გვეუბნება, უსაფრთხოა თუ არა წყალი, მეორე კი — რომელი ტექნიკა სჭირდება. ეს ორი სხვადასხვა სიაა. ტექნოლოგს აინტერესებს არა იმდენად „შეიძლება თუ არა ამის დალევა“, რამდენადაც „რა უნდა მოვაშოროთ და რომელი კვანძით“. მინიმალური ნაკრები შერჩევისთვის:

• ✓საერთო სიხისტე — კალციუმისა და მაგნიუმის მარილები. განსაზღვრავს ნადებს და დარბილების საჭიროებას.
• ✓საერთო მარილშემცველობა ან კუთრი ელექტროგამტარობა. ელექტროგამტარობას ხელსაწყო წამებში ზომავს, ამიტომ სწორედ ის გამოდგება მარილოვანი ფონის სამუშაო შეფასებად; ოქმში ის ხშირად ცალკე სტრიქონადაა მოცემული, მარილშემცველობა კი — გამოთვლილი მნიშვნელობით.
• ✓საერთო რკინა — მნიშვნელოვანია სწორედ საერთო და არა მხოლოდ გახსნილი: ჭაბურღილის წყალში რკინის ნაწილი უკვე დაჟანგულია და შეწონილი ნაწილაკების სახითაა.
• ✓მანგანუმი. თითქმის ყოველთვის რკინას თან ახლავს და იმავე ტიპის დამუშავებას მოითხოვს, თუმცა უფრო ძნელად იჟანგება.
• ✓სიმღვრივე და ფერადობა — რამდენი შეწონილი ნაწილაკი და შეფერილი ორგანული ნივთიერება არის წყალში.
• ✓pH და ტუტიანობა. თავისთავად ისინი აღჭურვილობის არჩევანს არ კარნახობს, სამაგიეროდ განსაზღვრავს, იმუშავებს თუ არა დანარჩენი ყველაფერი.
• ✓გოგირდწყალბადი — ცალკე უნდა შეუკვეთოთ და ახალ სინჯზე: ის აქროლადია.
• ✓პერმანგანატული ჟანგვადობა — ორგანული ნივთიერებების არაპირდაპირი შეფასება.
• ✓მიკრობიოლოგია — მიკრობთა საერთო რიცხვი და კოლიფორმები.

მემბრანული სქემებისთვის ამას ემატება ის, რაც მემბრანის რესურსს განსაზღვრავს: სილიციუმი, სულფატები, ქლორიდები, წყლის ტემპერატურა.

როგორ ავიღოთ სინჯი, რომ ოქმი თქვენს წყალზე იყოს

„უცნაური“ ოქმების მნიშვნელოვანი ნაწილი წყლით კი არა, სინჯის აღებით აიხსნება.

• ✓სინჯის აღებამდე წყალი ჩაუშვით და ონკანიდან პირველივე ულუფა ნუ აიღებთ. ჭაბურღილიდან — ტუმბოთი გამოქაჩეთ, სანამ წყალი არ დასტაბილურდება, წყალსადენიდან — რამდენიმე წუთი.
• ✓აიღეთ იმ ჭურჭელში, რომელსაც ლაბორატორია იძლევა, ან სუფთა პლასტმასის ბოთლში, რომელშიც სასმელი წყალი იყო. ტკბილი სასმელების, მინერალური წყლისა და ნებისმიერი ქიმიური საშუალების ბოთლი არ გამოდგება.
• ✓აავსეთ პირამდე და დახურეთ ჰაერის ბუშტის გარეშე — თორემ რკინა გზაში დაიჟანგება.
• ✓ჭურჭელი სარეცხი საშუალებით არ გამორეცხოთ, მხოლოდ იმავე წყლით.
• ✓ლაბორატორიაში იმავე დღეს მიიტანეთ, სიბნელესა და სიგრილეში. მიკრობიოლოგიასა და გოგირდწყალბადზე — მხოლოდ ახალი სინჯი, ლაბორატორიის სტერილურ ჭურჭელში.
• ✓სინჯი იმ წერტილში აიღეთ, სადაც აღჭურვილობა დადგება. თუ ხაზზე უკვე დგას ფილტრი, სინჯი მის წინ უნდა აიღოთ და არა მის შემდეგ.
• ✓სეზონურ წყაროებზე ანალიზი სხვადასხვა სეზონში გაიმეორეთ: წყალდიდობა სიმღვრივესა და ორგანულ ნივთიერებებს მოსალოდნელზე ბევრად მეტად ცვლის.

მაჩვენებლიდან გაწმენდის კვანძამდე

პირდაპირი შესაბამისობა „ოქმის ერთი სტრიქონი — ერთი აპარატი“ არ არსებობს, მაგრამ პირველი მიახლოება ასე გამოიყურება.

აერაციული სვეტი ამ ცხრილში ფილტრის წინ შემთხვევით არ დგას: გახსნილი რკინა, მანგანუმი და გოგირდწყალბადი ჯერ ჰაერის ჟანგბადით უნდა დაიჟანგოს და მხოლოდ ამის შემდეგ დააკავებს მათ შემავსებელი. სამრეწველო ზომის ურეაგენტო ფილტრები რკინას, მანგანუმსა და გოგირდწყალბადს სიმღვრივესა და ფერადობასთან ერთად აშორებს: ჟანგვა პირდაპირ შემავსებელზე ხდება, დაგროვილს კი უკუგარეცხვა დრენაჟში ჩარეცხავს.

მემბრანულ მეთოდებს შორის ულტრაფილტრაცია 0,1-დან 0,01 მკმ-მდე ზღვარს იჭერს — ეს საკმარისია შეწონილი ნაწილაკებისა და ბაქტერიებისთვის, მაგრამ გახსნილ მარილებს ის წყალში ტოვებს: მათთვის უკუოსმოსია საჭირო.

რატომ არაფერს წყვეტს ერთი მაჩვენებელი

მაჩვენებლები ერთმანეთთან კავშირში მუშაობს და სწორედ ეს კავშირები რჩება ყველაზე ხშირად შეუმჩნეველი.

რკინა და pH. რაც უფრო დაბალია pH, მით უფრო ნელა იჟანგება რკინა ჟანგბადით. დაბალ pH-ზე სტანდარტული ზომის აერაციული სვეტი შეიძლება არ იყოს საკმარისი და საჭირო გახდეს ან კონტაქტის მეტი დრო, ან pH-ის კორექტირება დოზირებით.

რკინა და ორგანული ნივთიერებები. ორგანიკასთან შეკავშირებული რკინა აერაციით საერთოდ არ მოიშორება: მას ორგანული გარსი იცავს და ფილტრში გაუჩერებლად გაივლის. ოქმში კი რკინა ჩვეულებრივი ჩანს, ფილტრი შედეგს არ იძლევა — ამიტომ ჟანგვადობას რკინასთან ერთად უკვეთავენ და არა მის ნაცვლად.

სიხისტე და მარილშემცველობა. დამარბილებელი სიხისტეს აშორებს, მაგრამ საერთო მარილშემცველობას არ ამცირებს: კალციუმისა და მაგნიუმის იონებს ის ნატრიუმით ცვლის. თუ ამოცანა მარილოვანი ფონის შემცირებაა, დამარბილებელი აქ მხოლოდ წინასწარი მომზადებაა მემბრანის წინ.

სიმღვრივე და ყველაფერი დანარჩენი. შეწონილი ნაწილაკები ნებისმიერ მომდევნო საფეხურს აფუჭებს: ახშობს ფისის ფენას, ამცირებს მის ტევადობას, აჭუჭყიანებს მემბრანას. მექანიკური გაწმენდა პირველი დგება იმის მიუხედავად, რა დგას შემდეგ.

როგორ წავიკითხოთ მზა ოქმი

პირველი, რასაც ამოწმებენ, არის ის, ემთხვევა თუ არა სინჯის აღების წერტილი და თარიღი იმ ობიექტსა და სეზონს, რომელზეც საუბარია. მეზობელი ჭაბურღილის ორი წლის წინანდელი ოქმი შერჩევისთვის არ გამოდგება: ერთი დასახლების ფარგლებშიც სხვადასხვა ჰორიზონტის წყალი შესამჩნევად განსხვავდება.

შემდეგ აღმოჩენის ზღვრებს უყურებენ. მნიშვნელობა, რომლის წინაც „ნაკლებია“ წერია, ნიშნავს, რომ მეთოდმა ნივთიერება თავის ზღურბლს ქვემოთ ვერ დაინახა, და არა იმას, რომ ნივთიერება წყალში არ არის. მემბრანული სქემებისთვის ეს განსხვავება ზოგჯერ არსებითია.

სასმელი წყლის ხარისხის მოთხოვნებს მარეგულირებელი აწესებს და ისინი ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება, ჩამდინარე წყლების ჩაშვების ზღვარს კი წყალმომარაგების კომპანია ან ადგილობრივი მარეგულირებელი ნიშნავს — ჩაშვების ნებართვაში ის ყოველი ობიექტისთვის თავისია. ამიტომ ლაბორატორიის ოქმში გრაფა „ნორმა“ მხოლოდ იმას აჩვენებს, რომელ დოკუმენტს ადარებდა ლაბორატორია თქვენს წყალს; ის, ვრცელდება თუ არა ეს დოკუმენტი თქვენს ობიექტზე, ცალკე უნდა შემოწმდეს. აღჭურვილობის შესარჩევად უფრო მნიშვნელოვანია არა აღნიშვნა „შეესაბამება“, არამედ თავად გაზომილი მნიშვნელობა: აღჭურვილობას რიცხვით ირჩევენ და არა მონიშვნით.

შემდეგი ნაბიჯები

აიღეთ ოქმი მინიმალური ნაკრებით და სწორად აღებულ სინჯზე, დაუმატეთ დღიური მოხმარება, პიკური ხარჯი და ის მოთხოვნები, რომლებსაც გასუფთავებული წყალი უნდა აკმაყოფილებდეს — სასმელად, ქვაბისთვის თუ ტექნოლოგიისთვის. ეს მონაცემები საკმარისია, რომ შერჩევა დაიწყოთ.

ოქმით ხელში დაათვალიერეთ სამრეწველო წყალმომზადება: იქ თავმოყრილია იონმიმოცვლითი დანადგარები, უკუოსმოსი, ულტრაფილტრაცია და ელექტროდეიონიზაცია — ანუ ის საფეხურები, რომლებიც თქვენი ოქმის სტრიქონების უმეტესობას ხურავს. თუ ანალიზი ჯერ არ გაქვთ, სწორედ მისით დაიწყეთ: ციფრების გარეშე შერჩევა მკითხაობად იქცევა.