კერძო სახლის ჩამდინარე წყლები: ნაკვეთის პირობებიდან სქემამდე

კერძო სახლის წყალმომარაგებას ჩვეულებრივ წინასწარ გეგმავენ, ჩამდინარე წყლებს კი მოგვიანებისთვის გადადებენ და ნაჩქარევად წყვეტენ, როცა სახლი უკვე დგას. არჩევანს კი განსაზღვრავს არა ბიუჯეტი და არა სახლის ფართობი, არამედ თავად ნაკვეთი: გრუნტი, გრუნტის წყლების დონე და რელიეფი. ვნახოთ, რას შორის ხდება არჩევანი და რა უნდა ვიცოდეთ ნაკვეთზე, სანამ კონკრეტულ ნაგებობაზე დაიწყება საუბარი.

ჩამდინარე წყლის გაყვანის ოთხი ხერხი

ცენტრალიზებული კანალიზაცია. თუ ქსელი ქუჩაზე გადის და ჩართვა ტექნიკურად შესაძლებელია, საკითხი დახურულია: შემდეგი ნაბიჯი მიერთების პროექტი და ექსპლუატატორ კომპანიასთან ხელშეკრულებაა. სტატიის დანარჩენი ნაწილი იმ შემთხვევას ეხება, როცა ქსელი არ არის.

ჰერმეტული დამგროვებელი (საასენიზაციო ორმო). ეს არ არის გამწმენდი ნაგებობა, ეს ბუფერია. გაწმენდა მასში საერთოდ არ ხდება: ჩამდინარე წყლის მთელი მოცულობა გროვდება და ასენიზაციის მანქანა გაიტანს. დადებითი მხარე — დამოუკიდებლობა გრუნტისგან, ელექტროენერგიისგან და ჩამდინარე წყლის შემადგენლობისგან: დამგროვებელს არ აინტერესებს, რას ასხამენ მასში. უარყოფითი მხარე — ექსპლუატაციის ხარჯი, რომელიც პირდაპირ დამოკიდებულია წყლის მოხმარებაზე. მუდმივად ცხოვრებისას ჩამდინარე წყლის მოცულობა ახლოსაა მოხმარებული წყლის მოცულობასთან და მანქანის რეისები ხარჯების რეგულარულ მუხლად იქცევა.

სეპტიკი გრუნტში დამატებითი გაწმენდით. მრავალკამერიანი ავზი, სადაც შეწონილი ნაწილაკები ილექება, ცხიმები ამოტივტივდება, ორგანული ნივთიერებები კი ნაწილობრივ იშლება ჟანგბადის წვდომის გარეშე. ბოლო კამერიდან დაწმენდილი წყალი გრუნტში დამატებით გაწმენდაზე მიდის — ფილტრაციის ველზე, ფილტრაციის ჭაში ან ინფილტრატორში — და საბოლოოდ უკვე გრუნტში იწმინდება. ასეთ სქემას ელექტროენერგია არ სჭირდება. მაგრამ ის მუშაობს ზუსტად იმდენად, რამდენადაც გრუნტი მზადაა წყალი მიიღოს.

ბიოლოგიური გაწმენდის სადგური. აერაციული ნაგებობა, სადაც ჩამდინარე წყალს ამუშავებს აქტიური ლამი — მიკროორგანიზმების ერთობლიობა, რომელიც ჩამდინარე წყლის ორგანული ნივთიერებებით იკვებება. კომპრესორი უწყვეტად აწვდის ჰაერს, ლამი დამბინძურებლებს ჟანგავს, ნალექი კი დალექვის ზონაში გამოიყოფა. გამოსავალზე მიიღება წყალი, რომელსაც ადგილობრივი მარეგულირებლის ნებართვით სადრენაჟო არხში, რელიეფზე ან სარწყავი წყლის დამგროვებელში უშვებენ. საჭიროებს მუდმივ ელექტრომომარაგებას და ჩამდინარე წყლის მუდმივ მიწოდებას.

რა განსაზღვრავს არჩევანს სინამდვილეში

თანმიმდევრობა აქ ჩვეულებრივის საპირისპიროა: ჯერ ნაკვეთს უყურებენ, შემდეგ ნაგებობების კატალოგს.

გრუნტის ტიპი და მისი შთანთქმის უნარი. ქვიშა და ქვიშნარი წყალს ადვილად იღებს, თიხნარი — შესამჩნევად უარესად, მკვრივი თიხა კი პრაქტიკულად არაფერს იღებს. ამას თვალით კი არ ამოწმებენ, არამედ საცდელი ჩასხმით: მომავალი ფილტრაციის ველის სიღრმეზე თხრიან საცდელ ორმოს, ასხამენ გაზომილ მოცულობას და ზომავენ, რამდენ ხანში ჩაითრევა წყალი. თუ გრუნტი წყალს არ იღებს, გრუნტში დამატებითი გაწმენდის სქემა მთლიანად გამოირიცხება — და ამას სეპტიკის მოცულობის გაზრდა ვერაფრით გამოასწორებს.

გრუნტის წყლების დონე. მნიშვნელოვანია არა ის, რაც ზაფხულში ჩანს, არამედ სეზონური მაქსიმუმი — ჩვეულებრივ საგაზაფხულო. მაღალი წყალი ერთდროულად ორ რამეს ნიშნავს. ფილტრაციის ველი მასში აღარ მუშაობს: წყალს წასასვლელი არსად აქვს, რადგან გრუნტი უკვე გაჯერებულია. დაცლილი კორპუსი კი შეიძლება ამომგდებმა ძალამ ზემოთ ამოაგდოს, ამიტომ მას ბეტონის ფილაზე ამაგრებენ.

რელიეფი. ჩამდინარე წყალი თვითდინებით მიდის და თუ გამოშვების წერტილი სახლზე მაღლა აღმოჩნდება, სქემას ემატება სატუმბი სადგური — ეს კი კიდევ ერთი კვანძია, ელექტროენერგიაზე დამოკიდებული. ნაკვეთზე დაბლობი ზედაპირულ წყალს აგროვებს და გრუნტში დამატებითი გაწმენდის პირობებს აუარესებს.

მანძილები. ჭაბურღილამდე ან ჭამდე, სახლამდე, ნაკვეთის საზღვრამდე, წყალსატევამდე ან გზისპირა არხამდე. კონკრეტულ მნიშვნელობებს ადგილობრივი მარეგულირებელი ნიშნავს და თითოეული ნაკვეთისთვის ისინი განსხვავებულია — მათ ნაკვეთისადმი წაყენებული მოთხოვნებიდან იღებენ და არა ინტერნეტში სტატიიდან. საინჟინრო პრინციპი, რომელიც იურისდიქციაზე არ არის დამოკიდებული, ერთია: ნაგებობა წყალაღების წერტილის ქვემოთ უნდა იდგეს გრუნტის წყლების ნაკადის მიმართულებით და არა ზემოთ.

ჩამდინარე წყლის მოცულობა და ხასიათი. მუდმივად მცხოვრებთა რაოდენობა განსაზღვრავს დღიურ მოცულობას, საყოფაცხოვრებო ტექნიკა კი — პიკურ ჩაშვებას: აბაზანის დაცლა, ჭურჭლისა და სარეცხი მანქანები, ერთდროული შხაპი ორ სველ წერტილში. ნაგებობას ორივე რიცხვის მიხედვით არჩევენ და შემზღუდველი ხშირად სწორედ პიკური ჩაშვება აღმოჩნდება.

რატომ არის კრიტიკული მუდმივი ცხოვრება

ბიოლოგიური გაწმენდა ცოცხალი პროცესია და ეს მეტაფორა არ არის. აქტიურ ლამს უწყვეტად ორი რამ სჭირდება: ორგანული ნივთიერებები ჩამდინარე წყლიდან და გახსნილი ჟანგბადი კომპრესორიდან. ჩამდინარე წყლის მიწოდების გარეშე ლამი შიმშილობს და კვდება. ელექტროენერგიის გარეშე აერაცია ჩერდება და ლამი საათებში იგუდება.

აქედან გამომდინარეობს დასკვნა დასასვენებელი სახლისთვის. ბიოლოგიური გაწმენდის სადგური, რომელიც კვირაში ორ დღეს მუშაობს და ხუთ დღეს დატვირთვის გარეშე დგას, დეგრადირდება. ხანგრძლივი უქმად დგომის შემდეგ მას თავიდან ამუშავებენ და საპროექტო ხარისხს მაშინვე ვერ აღწევს — ლამს დრო სჭირდება ბიომასის დასაგროვებლად. სეზონური ცხოვრებისთვის სეპტიკი გრუნტში დამატებითი გაწმენდით უფრო მშვიდად იქცევა: ანაერობული პროცესი პაუზებს გაცილებით ადვილად იტანს, გრუნტი კი თავის თვისებებს ზამთარში არ კარგავს.

იგივე პრინციპი ხსნის შეზღუდვებს ჩამდინარე წყლის შემადგენლობაზე. ქლორის შემცველი საყოფაცხოვრებო ქიმია დიდი რაოდენობით, გამხსნელები, მედიკამენტები, ფილტრების გამორეცხვის წყალი მარილის მაღალი შემცველობით — ეს ყველაფერი თრგუნავს ლამს. დამგროვებელზე ეს თითქმის არ მოქმედებს, სეპტიკზე — ნაკლებად, სადგურზე კი — ძალიან.

რა ხდება გრუნტში გაუწმენდავად ჩაშვებისას

დაზოგვის ყველაზე ხშირი და ყველაზე ძვირი ხერხია ჩამდინარე წყლის გაყვანა „უბრალოდ დრენაჟში“: არხში, უძირო ორმოში, პერფორირებულ ძველ კასრში. შედეგი ორია და ორივე მფლობელთან მოდის და არა მეზობლებთან.

პირველი — საკუთარი წყლის წყარო. ჩამდინარე წყალი ვერტიკალურად იფილტრება და ხვდება იმავე წყალშემცველ ჰორიზონტში, საიდანაც წყალს იღებს იმავე ნაკვეთზე მდგარი ჭაბურღილი ან ჭა. განსაკუთრებით მოწყვლადია ჭები და ზედაპირულ წყალზე მდგარი არაღრმა ჭაბურღილები. ეს ვლინდება წყლის ანალიზში ნიტრატების ზრდითა და მიკრობიოლოგიით და ადმინისტრაციულად პრობლემა არ წყდება: დაბინძურებული წყარო ან სხვა ჰორიზონტზე ხელახლა უნდა გაიბურღოს, ან შემოტანილი წყლით ჩანაცვლდეს.

მეორე — დალამვა. გაუწმენდავ ჩამდინარე წყალს მოაქვს შეწონილი ნაწილაკები და ცხიმები, რომლებიც გრუნტს კოლმატაციას უკეთებს, ანუ მის ფორებს კეტავს. ნაკვეთის მიმღები უნარი ნულამდე ეცემა სეზონების და არა წლების განმავლობაში. მისი აღდგენა გამორეცხვით შეუძლებელია: ველი მთლიანად გადაკეთდება, გრუნტის ამოღებითა და შეცვლით. სწორედ ამიტომ მექანიკური და ანაერობული დაწმენდა გრუნტში დამატებით გაწმენდამდე არის არა „სქემის გაუმჯობესება“, არამედ პირობა იმისა, რომ ის ორ წელზე მეტხანს იმუშავებს.

ექსპლუატაცია: ამოტუმბვა, ზამთრობა, სუნი

არცერთი სქემა არ მუშაობს მომსახურების გარეშე და ამ მომსახურების მოცულობა პრინციპულად განსხვავდება.

ამოტუმბვა. დამგროვებლიდან მთელ მოცულობას გაიტანენ და ხშირად. სეპტიკიდან პერიოდულად აშორებენ პირველ კამერაში დაგროვილ ნალექს. ბიოლოგიური გაწმენდის სადგურიდან აშორებენ ჭარბ ლამს — უფრო იშვიათად და ნაკლები მოცულობით, ვიდრე დამგროვებლის შიგთავსი. ცალკე საკითხი, რომელსაც ბოლოს იხსენებენ: ასენიზაციის მანქანის მისადგომი და მისი გაჩერების ადგილი ლუქის მიმართ. თუ შლანგი ვერ სწვდება, ექსპლუატაცია რთულდება იმის მიუხედავად, რა ნაგებობაა ჩაფლული.

ზამთრობა. კორპუსს განათავსებენ გაყინვის სიღრმეზე დაბლა ან თბოიზოლაციას უკეთებენ, მიმყვან მილსადენს კი აწყობენ მუდმივი დახრით, საპირისპირო დახრების გარეშე, სადაც შეიძლება საცობი გაჩნდეს. სადგურის ზამთრისთვის კონსერვაციისას მას სრულად არ აშრობენ: ცარიელ კორპუსს გრუნტის წყლები ამოაგდებს. კომპრესორს უქმად დგომის პერიოდზე ხსნიან და თბილში ინახავენ.

სუნი. გამართულად მომუშავე ნაგებობას თითქმის არ აქვს სუნი. გაჩენილი სუნი დიაგნოზია და არა თვისება: ან კანალიზაციის ვენტილაცია არ მუშაობს, ან ბიოლოგია დაიღუპა, ან ავზი გადავსებულია, ან სახლში იშვიათად გამოყენებული ტრაპის სიფონი გამოშრა. მიზეზი უნდა გაარკვიოთ და არა არომატიზატორი ჩაასხათ.

შემდეგი ნაბიჯები

სქემის შერჩევა იწყება ნაკვეთის მონაცემებით. შეაგროვეთ ისინი კონკრეტულ ნაგებობაზე საუბრამდე — მათ გარეშე ნებისმიერი პასუხი გამოცნობა იქნება:

✓მუდმივად მცხოვრებთა რაოდენობა და რეჟიმი: მთელი წელი, სეზონურად თუ დასვენების დღეებში;
✓ჩამდინარე წყლის დღიური მოცულობა და მაქსიმალური პიკური ჩაშვება — აბაზანა, სარეცხი და ჭურჭლის სარეცხი მანქანები, სველი წერტილების რაოდენობა;
✓ცენტრალიზებული კანალიზაციის არსებობა ქუჩაზე და ჩართვის ტექნიკური შესაძლებლობა;
✓გრუნტის ტიპი მომავალი ნაგებობის სიღრმეზე და საცდელ ორმოში ჩასხმის შედეგი;
✓გრუნტის წყლების დონე სეზონურ მაქსიმუმზე;
✓ნაკვეთის რელიეფი და სიმაღლის სხვაობა გამოშვების წერტილსა და სახლიდან გამოსვლის წერტილს შორის;
✓მანძილები ჭაბურღილამდე ან ჭამდე, სახლამდე, ნაკვეთის საზღვრამდე, წყალსატევამდე ან არხამდე;
✓სად გაიყვანება გაწმენდილი წყალი: არხი, რელიეფი, სარწყავი წყლის დამგროვებელი, ფილტრაციის ველი;
✓ელექტრომომარაგების საიმედოობა და სარეზერვო კვების არსებობა;
✓ასენიზაციის მანქანის მისვლის შესაძლებლობა;
✓ადგილობრივი მარეგულირებლის მოთხოვნები ჩაშვებაზე ამ ნაკვეთზე.

გამოგვიგზავნეთ ეს მონაცემები — მათი მიხედვით ჩანს, ოთხი სქემიდან რომელია საერთოდ განხორციელებადი თქვენს ნაკვეთზე, და ვარიანტებს ერთად განვიხილავთ. ნაგებობის მოდელით საუბრის დაწყებას, სანამ გრუნტი და გრუნტის წყლების დონე არ იცით, აზრი არ აქვს: გადაწყვეტების ნახევარი სწორედ ამ ორ პუნქტზე გამოირიცხება.

თუ სქემა უკვე განისაზღვრა ბიოლოგიური გაწმენდის სადგურის სასარგებლოდ, მოდელები წარმადობითა და მომხმარებელთა რიცხვით თავმოყრილია განყოფილებაში სეპტიკები სახლისთვის.