როგორ მუშაობს ბიოლოგიური გაწმენდის სადგური: ზონები კორპუსის შიგნით

გარედან ბიოლოგიური გაწმენდის სადგური გრუნტში ჩაფლული კორპუსია სახურავითა და კომპრესორით. შიგნიდან კი ეს ზონების თანმიმდევრობაა, რომელთაგან თითოეულში ჩამდინარე წყალს თავისი გარდაქმნა ელოდება, და მათი რიგი შემთხვევითი არ არის. ამ რიგის გაგება ხსნის ექსპლუატაციის თითქმის ყველა წესს: რატომ არ შეიძლება კომპრესორის გამორთვა, რატომ არის ქლორიანი საშუალება მავნე და საიდან ჩნდება ჭარბი ლამი.

ვინ მუშაობს აქ

გაწმენდას მასალები კი არ ასრულებს, არამედ მიკროორგანიზმები. ბაქტერიებისა და უმარტივესების თანასაზოგადოებას, რომელიც ჩამდინარე წყლის სისქეში ცხოვრობს, აქტიურ ლამს უწოდებენ: გარეგნულად ეს მოყავისფრო ფიფქების შეწონილი მასაა, სადაც თითოეული ფიფქი ერთი კოლონიაა.

ჩამდინარე წყლის ორგანიკა ამ თანასაზოგადოებისთვის საკვებია. ბაქტერიები მას ჟანგავენ, ენერგიას იღებენ და საკუთარ ბიომასას ზრდიან. აქედან ორი შედეგი გამომდინარეობს და სწორედ ისინი განსაზღვრავს მთელ შემდგომ კონსტრუქციას. პირველი: ლამს სჭირდება ჟანგბადი, ისეთი რაოდენობით, რომელიც შემომავალი ორგანიკის პროპორციულია. მეორე: ბიომასა იზრდება, ანუ მისი პერიოდულად მოშორებაა საჭირო, თორემ მთელ მოცულობას შეავსებს.

მექანიკური გამწმენდი ნაგებობები სხვაგვარად მუშაობს — პროცესი ფიზიკურია და შედეგი ნაწილაკების ზომაზეა დამოკიდებული. გახსნილი ორგანიკა საცერზე არ გამოიყოფა და ზუსტად ამიტომ საყოფაცხოვრებო ჩამდინარე წყალს მხოლოდ დალექვით ვერ მიიყვანენ იმ მდგომარეობამდე, რომელიც რელიეფზე გაყვანისთვის ვარგისია.

ზონა ჟანგბადის გარეშე: დენიტრიფიკაცია

თანმიმდევრობით პირველია ქვედა ზონა, სადაც ჟანგბადის შემცველობა დაბალია. მისი პირველ ადგილას დაყენებას ორი მიზეზი აქვს.

პირველი — აქ მიმდინარეობს პირველადი ბიოლოგიური აღდგენა: მსხვილი და რთული ორგანიკა უფრო მარტივ ნაერთებად იშლება, რომლებიც შემდგომი დაჟანგვისთვის ხელმისაწვდომია. სახლიდან მოსული ჩამდინარე წყალი აერობული ბაქტერიებისთვის ძალიან «მძიმეა» და წინასწარი მომზადება აჩქარებს ყველაფერს, რაც შემდეგ ხდება.

მეორე მიზეზი დენიტრიფიკაციაა. აზოტი საყოფაცხოვრებო ჩამდინარე წყალში ძირითადად ამონიუმის სახით მოდის, აერაციის ზონაში კი ბაქტერიები მას ნიტრატებად გარდაქმნიან. ნიტრატები უკვე ამონიუმი აღარ არის, მაგრამ აზოტი მათში რჩება და თუ ყველაფერს ისე დავტოვებთ, გაწმენდილ წყალთან ერთად გავა. დაბალჟანგბადიან ზონაში ბაქტერიები სუნთქვისთვის ნიტრატებში შებმულ ჟანგბადს იყენებენ — და აზოტი ატმოსფეროში აირად გამოიყოფა. აქედან გამომდინარეობს პრაქტიკული მოწყობა: შიგთავსის ნაწილი აერაციის ზონიდან უჟანგბადოში ბრუნდება, რომ ნიტრატები იქ მოხვდეს, სადაც მათ შლიან.

ზუსტად ამიტომ «ჩამდინარე წყლის უბრალო ჰაერით გაბერვა» ღრმა გაწმენდისთვის საკმარისი არ არის. აერაცია ამონიუმს ნიტრატებად აქცევს, აზოტს კი წყლიდან უჟანგბადო ზონა იშორებს.

აერაციის ზონა: სადაც ძირითადი დატვირთვა იხსნება

აქ მუშაობს პროცესის ის ნაწილი, რომლისთვისაც კომპრესორია საჭირო. სამი ელემენტი ერთად მოქმედებს:

• ✓წვრილბუშტოვანი აერაცია — ჰაერი მიეწოდება ისე, რომ ბუშტი წვრილი იყოს. რაც უფრო წვრილია ბუშტი, მით მეტია ჰაერისა და წყლის შეხების ჯამური ზედაპირი იმავე მოცულობაზე, და მით უფრო სრულად გადადის ჟანგბადი ხსნარში. მსხვილი ბუშტი სწრაფად ამოტივტივდება და ჟანგბადის დიდ ნაწილს ატმოსფეროში აბრუნებს;
• ✓ბიოშემავსებელი — განვითარებული ზედაპირი, რომელზეც მიკროორგანიზმები აპკად მაგრდება. მიმაგრებული ბიომასა თავისუფლად მოცურავეზე უფრო მდგრადია: ის პიკური ხარჯის დროს წყალთან ერთად არ მიდის და ჩამდინარე წყლის მიწოდების შეფერხებას უფრო ადვილად იტანს;
• ✓აქტიური მიკროფლორა შეწონილ მდგომარეობაში — ის ლამი, რომელიც გახსნილ ორგანიკას ჟანგავს.

აერაცია მეორე, ნაკლებად თვალსაჩინო სამუშაოსაც ასრულებს: ურევს. მის გარეშე ლამი ძირზე დაილექებოდა, ჩამდინარე წყალი კი ფენის ზემოთ გაივლიდა და მას თითქმის არ შეეხებოდა.

ამავე ზონაში იჟანგება ამონიუმი და ამას ცალკე, ნელა მზარდი ბაქტერიები უზრუნველყოფენ. ისინი ჟანგბადის უკმარისობისა და მავნე მინარევების მიმართ უფრო მგრძნობიარეა, ვიდრე ორგანიკის დამშლელები. პრაქტიკული ნიშანი: ლამის გადატვირთვის ან მოწამვლის დროს ამონიუმი გაწმენდილ წყალში დანარჩენი მაჩვენებლების გაუარესებაზე ადრე ჩნდება.

დამლექი და ლამის ბედი

აერაციის ზონიდან გაწმენდილი წყლისა და ლამის ნარევი გამოდის. ისინი ერთმანეთისგან უნდა გაიმიჯნოს: ლამი ნაგებობაში უნდა დარჩეს, წყალი კი წავიდეს. დალექვის ზონაში ნაკადი ნელდება, ლამის ფიფქები საკუთარი წონით ილექება, დაწმენდილი წყალი კი ზემოდან გაიყვანება და ჩაშვებაზე ან შემდგომ დამატებით გაწმენდაზე იგზავნება.

დალექილი ლამი სამუშაოში ბრუნდება, მაგრამ არა მთლიანად: ბიომასა შეჭმული ორგანიკის ხარჯზე იზრდება და მისი ჭარბი ნაწილი იშორება. ეს ჩვეულებრივი ოპერაციაა და არა გაუმართაობის ნიშანი; მისი მოცულობა ჰერმეტული დამგროვებლის ამოტუმბვასთან შედარებადიც არ არის — მთელი ჩამდინარე წყალი კი არ იშორება, არამედ მხოლოდ ბიომასის ნაზარდი.

დამლექში გამიჯვნის ხარისხი განსაზღვრავს იმას, რაც გამოსასვლელზე ჩანს. კარგად მომუშავე ლამი მკვრივი ფიფქებით ილექება და გამჭვირვალე წყალს ტოვებს. ქიმიით ან შიმშილით დაზიანებული ლამი ცუდად ილექება და წყალთან ერთად მიდის — გამოსასვლელზე მოყავისფრო სიმღვრივე ჩნდება. ამიტომაც არის ლამის გამონატანი დიაგნოსტიკური ნიშანი: ის დამლექზე კი არ მეტყველებს, არამედ ბიოლოგიის მდგომარეობაზე.

რატომ გამომდინარეობს ექსპლუატაციის წესები მოწყობიდან

განხილული თანმიმდევრობა ხსნის იმ შეზღუდვებს, რომლებიც სხვაგვარად წვრილმანებზე მიკიდებას ჰგავს.

ყველა სტრიქონს ერთი რამ აერთიანებს: ზიანდება არც კორპუსი და არც კომპრესორი, არამედ ნაგებობის ცოცხალი ნაწილი. მექანიკა ჩანს და ისმის, ბიოლოგია კი — არა; ამიტომ პრობლემას ჩვეულებრივ გამოსასვლელზე მომავალი წყლით ამჩნევენ და არა მაშინ, როცა მიზეზი მოქმედებს.

შემდეგი ნაბიჯები

პროცესის მოწყობის ცოდნა ყიდვამდე გამოგადგებათ, რადგან ის თავად სვამს იმ კითხვებს, რომლებიც მაინც უნდა გადაწყდეს: ელექტრომომარაგების საიმედოობა, ცხოვრების რეჟიმი, ჩამდინარე წყლის შემადგენლობა და ის, სად გაიყვანება გაწმენდილი წყალი.

შესაგროვებელია შემდეგი:

• ✓მუდმივად მცხოვრებთა რიცხვი და ჩამდინარე წყლის საანგარიშო დღიური მოცულობა;
• ✓ცხოვრების რეჟიმი და ჩამდინარე წყლის მიწოდების მოსალოდნელი შეფერხებები;
• ✓ელექტრომომარაგების საიმედოობა და სარეზერვო კვების არსებობა;
• ✓რა შეიძლება მოხვდეს კანალიზაციაში საყოფაცხოვრებო ჩამდინარე წყლის გარდა — აუზი, წყალმომზადების ფილტრების ჩამორეცხვა, სახელოსნო;
• ✓გაწმენდილი წყლის მიმღები და მისი სიმაღლე გამოსასვლელ წერტილთან შედარებით.

მოდელების რიგი წარმადობითა და მომხმარებელთა რიცხვით განყოფილებაშია სეპტიკები სახლისთვის. თუ ჩამოთვლილიდან ნახევარი აკლია, სჯობს მოდელით კი არ დაიწყოთ, არამედ ნაკვეთის შესწავლით: ბიოლოგიური ნაგებობა ნაკვეთს უფრო მეტ პირობას უყენებს, ვიდრე ჰერმეტული დამგროვებელი, და ეს პირობები კორპუსის არჩევამდე ირკვევა.