SOLVIA LeachateX — მყარი საყოფაცხოვრებო ნარჩენების ნაგავსაყრელების ფილტრატის გაწმენდის მოდულური სისტემა. ფილტრატი და უკუოსმოსის კონცენტრატი სხვადასხვა ნაკადად მუშავდება: კონცენტრატი კირ-აერაციული საფეხურით მზადდება, ელექტროდიალიზით იყოფა და ადაპტიურ დესტრუქციაზე მიდის გვერდითი პროდუქტების კონტროლით.
შემუშავება ერთ მართვად ხაზში კრებს იმას, რაც ჩვეულებრივ ცალკეულ ბლოკებად იდგმება: ფიზიკურ-ქიმიურ წინასწარ გაწმენდას კოაგულაციითა და ფლოტაციით, ულტრაფილტრაციას, უკუოსმოსს, კონცენტრატის კირ-აერაციულ მომზადებას, ნაკადების ელექტროდიალიზურ გამოყოფას და რთული დამბინძურებლების ადაპტიურ დესტრუქციას. უკუოსმოსის პერმეატი ხარისხის კონტროლზე მიდის, კონცენტრატი კი — ცალკე დამგროვებელ-სარეაქციო ავზში, და დამუშავების შემდგომი მარშრუტი ანალიტიკური მაჩვენებლებით განისაზღვრება და არა ერთხელ და სამუდამოდ.
დანიშნულებაა მყარი კომუნალური და საყოფაცხოვრებო ნარჩენების ნაგავსაყრელების ფილტრაციული წყლები და მოქმედი მემბრანული სადგურების კონცენტრატები. შესრულება ბლოკ-მოდულური ან კონტეინერულია, და გადაწყვეტა სამი გზით იშლება: ფილტრატის გაწმენდის ახალი ხაზით, კონცენტრატის დამუშავების მიერთებადი მოდულით არსებულ მემბრანულ ხაზზე მისი რეკონსტრუქციის გარეშე და ნარჩენების სხვა ობიექტებიდან ჩამოტანილი კონცენტრატის ცენტრალიზებული მიღების პუნქტით.
ნაგავსაყრელის ფილტრატი საყოფაცხოვრებო ჩამდინარე წყალი არ არის. მისი შედგენილობა ნაგავსაყრელის ასაკზე, ნარჩენების შემადგენლობაზე, სეზონზე, ნალექების რაოდენობაზე, ორგანიკის დაშლის ხარისხსა და უკვე გამოყენებულ წინასწარი გაწმენდის ტექნოლოგიებზეა დამოკიდებული. ძველი ნაგავსაყრელების მომწიფებული ფილტრატი კიდევ უფრო რთულია: მასში დაბალია ბჟმ₅/ქჟმ შეფარდება, მაღალია ამონიუმის აზოტის კონცენტრაცია და მინერალიზაცია, მომატებულია ქლორიდები, მანგანუმი, კალციუმი, მაგნიუმი, ჰუმინური ნივთიერებები და ძნელად დაჟანგვადი ორგანიკა.
ჩვეულებრივი სქემა — მექანიკური გაწმენდა, ფიზიკურ-ქიმიური წინასწარი გაწმენდა, ულტრაფილტრაცია, უკუოსმოსი და კონცენტრატის გაყვანა — პრობლემას მთლიანად არ ხსნის, არამედ დაბინძურების მნიშვნელოვან ნაწილს კონცენტრატში გადაიტანს. იქ ერთდროულად აღმოჩნდება მარილები, ამონიუმის აზოტი, მანგანუმი, ორგანიკა, PFAS, ნარჩენი ანტისკალანტები და ქლორიდები. SOLVIA LeachateX სწორედ იმაზეა აგებული, რომ ფილტრატი და კონცენტრატი შემდგომ სხვადასხვა ნაკადად, თითოეული თავისი რეჟიმით მუშავდება.
მანგანუმი ფილტრატის ერთ-ერთი პრობლემური კომპონენტია და უკუოსმოსის კონცენტრატში მაღალ მნიშვნელობებს აღწევს. ელექტროდიალიზურ მოდულში მოხვედრისას მანგანუმი იჟანგება და MnO₂-ის სახით ილექება კათიონმიმოცვლით მემბრანებზე: იზრდება ძაბვა სტეკზე, უარესდება მასის გადატანა, მცირდება მემბრანების მომსახურების ვადა. მაგნიუმი, მძიმე ლითონები და ამონიუმის აზოტი იმავე რიგის დატვირთვას ქმნის, ამიტომ კონცენტრატი გამოყოფაზე ისე, როგორც არის, არ მიეწოდება.
მომზადება გამოყოფამდე ხდება. pH 10,5–11,0-ზე და აერაციისას ილექება Mg(OH)₂, MnO₂ და მძიმე ლითონების ჰიდროქსიდები, ამონიუმის აზოტი კი ნაწილობრივ, 30–70 %-ით, ტოვებს ნაკადს. ნალექი ცილდება, და ელექტროდიალიზზე მოდის ნაკადი მემბრანების დამაბინძურებელი ძირითადი მასის გარეშე. 15 °C-ზე დაბალ ტემპერატურაზე კირ-აერაციული დამუშავების კვანძი 20–25 °C-მდე თბება, სხვაგვარად რეაქციების სიჩქარე და აერაციის ეფექტურობა ეცემა.
სამუშაო რეჟიმში დაბრუნება ორ საფეხურადაა შესრულებული. პირველი — CO₂ pH 8,0–8,5-მდე, მეორე — CO₂ pH 5,0–5,5-მდე ან HCl pH 3,5–5,0-მდე ქლორიდების მატების შეზღუდვით. მჟავას არჩევა აქ უმნიშვნელო არ არის: გოგირდმჟავა ნარჩენი კალციუმის პირობებში CaSO₄-ის წარმოქმნის რისკს ზრდის, ამიტომ მომატებულ Ca²⁺-ზე H₂SO₄ იზღუდება ან გამოირიცხება. შემდეგ ნაკადი გადის 5–20 მკმ დამცავ ფილტრს, რომელიც იჭერს შეწონილ ნაწილაკებსა და მჟავიანობის მომატებისას წარმოქმნილ ჰუმინურ აგრეგატებს.
ელექტროდიალიზური მოდული მომზადებულ კონცენტრატს დაბალქლორიდულ და მარილოვან ნაკადებად ყოფს. გაყოფის აზრი ისაა, რომ ქლორიდები ხელს უშლის ორგანიკის ჟანგვით დესტრუქციას: პირდაპირ ანოდურ დაჟანგვაზე მიმართული მაღალქლორიდული ნაკადი იძლევა ქლორატებს, პერქლორატებს, მონოქლორამინსა და ადსორბირებად ორგანოჰალოგენიდებს. დაბალქლორიდულ ნაკადში სამიზნე დონეა 500 მგ/ლ-ზე ნაკლები 1500 მკსმ/სმ-ზე მაღალი ელექტროგამტარობისას, ხოლო როცა ასეთი შემცირება ენერგეტიკულად მიზანშეწონილი არ არის, მართვის ბლოკი ქლორიდების ნაწილობრივ შემცირებაზე გადადის პლაზმური დამუშავების წილის გაზრდით.
დაბალქლორიდული ნაკადი ადაპტიური დესტრუქციის ბლოკში მიდის, სადაც წყლის შედგენილობის მიხედვით ირთვება ელექტრო-ფენტონის დაჟანგვა, ანოდური დაჟანგვა, მათი კომბინაცია ან პლაზმური დამუშავება, დაბალი ორგანული დატვირთვისას კი ცალკეულ საფეხურებს გვერდი ევლება. ელექტრო-ფენტონი შლის ძნელად დაჟანგვად ორგანიკასა და ლითონების ორგანულ კომპლექსებს, რის შემდეგაც ნაკადი ნეიტრალდება, Fe(OH)₃ ფილტრაციით ცილდება, ნარჩენი H₂O₂ კი იშლება.
ანოდურ ზონაში მიწოდება მხოლოდ რკინისა და წყალბადის ზეჟანგის კონტროლირებადი მნიშვნელობებისას დაიშვება — სხვაგვარად ბინძურდება BDD/Ti₄O₇ ანოდები. თავად ზონაში ნარჩუნდება pH 8,0–9,5 და კონტროლდება ქლორიდები, დენის სიმკვრივე, ქლორატები, პერქლორატები, მონოქლორამინი და AOX, დაყენებული მნიშვნელობების გადაჭარბებისას კი სისტემა ამცირებს დენის სიმკვრივეს, გადართავს რეჟიმს ან ბლოკავს ნაკადის შერევას გაწმენდილ წყალთან.
ელექტროდიალიზის შემდეგ მარილოვანი ნაკადი გაწმენდილ წყალს ავტომატურად არ ერევა, არამედ ცალკე დამუშავებაზე მიდის: ამიაკის სტრიპინგი, PFAS-თან მუშაობა, პლაზმური ან ჰიდროთერმული ტუტოვანი დამუშავება, სორბცია, იონმიმოცვლა, აორთქლება, კრისტალიზაცია, დაგროვება ან ცალკე გაყვანა. კრისტალიზაცია კი მხოლოდ ტოქსიკოლოგიური კონტროლისა და ჯამური ორგანული ფტორის მიხედვით PFAS-ის დადასტურებული შემცირების შემდეგ დაიშვება.
ამონიუმის აზოტი საფეხურებად ცილდება. ნაწილი უკვე კირ-აერაციულ ეტაპზე ტოვებს ნაკადს, შემდეგ კი მუშაობს ამიაკის სტრიპინგი, მემბრანული აირ-სითხოვანი კონტაქტორი, ვაკუუმური სტრიპინგი ან იონმიმოცვლა. უკუოსმოსის პერმეატისა და დესტრუქციის შემდგომი დამუშავებული ნაკადის შერეული ნაკადისთვის გათვალისწინებულია ფინიშური მოცილება შემცირების კოეფიციენტით არანაკლებ 98 %, დაბალ ტემპერატურაზე კი ირთვება მემბრანული კონტაქტორი, ვინაიდან კლასიკური სტრიპინგის ეფექტურობა ეცემა.
SOLVIA LeachateX — SOLVIA-ს საკუთარი ტექნოლოგიური შემუშავება ნაგავსაყრელების ფილტრაციული წყლების გაწმენდისა და უკუოსმოსის კონცენტრატების დამუშავების სფეროში; მას რუსეთში საპატენტო დაცვა აქვს. გადაწყვეტა აერთიანებს ფიზიკურ-ქიმიურ წინასწარ გაწმენდას, ულტრაფილტრაციას, უკუოსმოსს, კონცენტრატის კირ-აერაციულ მომზადებას, ელექტროდიალიზურ გამოყოფას, ადაპტიურ დესტრუქციას, ამონიუმის მოცილებას, PFAS-ის კონტროლსა და მარილოვანი ნაკადის დამუშავებას ანალიტიკური მაჩვენებლებით მართვის ქვეშ. კონსტრუქციული პარამეტრები, დამუშავების რეჟიმები, რეაგენტების დოზირება, მართვის ალგორითმები და განლაგების გადაწყვეტები კონკრეტული ობიექტისთვის შეირჩევა და ღია მასალებში არ ქვეყნდება.
მოგვიყევით ობიექტის შესახებ — ინჟინერი სამუშაო დღის განმავლობაში მოამზადებს სქემის გაანგარიშებას, სპეციფიკაციასა და კომერციულ შეთავაზებას.